رشد شناختی پیاژه

رشد شناختی پیاژه یکی از مهمترین نظریات علمی تاریخ است. مطلب پیش رو به شرح و بررسی کامل این نظریه پرداخته است.

ژان ویلیام فریتز پیاژه،  روانشناس، زیست شناس و فیلسوف سوئیسی(۱۹۳۶) نخستین شخصی بود که مطالعه‌ای منظم در زمینه رشد شناختی انجام داد. نظریه وی چگونگی ساختارِ مدلِ ذهنی کودکان را در مورد جهان توضیح می‌دهد. در دنیای روانشناسی، اهمیت پیاژه و نظریاتش بر کسی پوشیده نیست. او با این عقیده که هوش یک ویژگی ثابت است، مخالف بود و پیشرفت شناختی را روندی می‌دانست که به دلیل بلوغ بیولوژیک و تعامل با محیط اتفاق می‌افتد.

پیاژه نسبت به پاسخ های کودکان درمورد سوالاتی که نیاز به تفکر منطقی داشتند، تعجب بسیاری داشت. او معتقد بود که این پاسخ های نادرست، تفاوت های مهمی را بین تفکر بزرگسالان و کودکان نشان می‌دهد.

تلاش پیاژه بر این مساله نبود که میزان مهارت های کودکان در شمارش، حل مسئله و… را بعنوان روشی برای درجه بندی IQ بسنجد؛ بلکه آنچه او بیشتر به آن علاقمند بود، شیوه ظهور مفاهیم اساسی مانند: عدد-زمان-کمیت-عدالت و … بود.

طبق گفته پیاژه؛ کودکان با یک ساختار ذهنی بسیار پایه ای (که بطور ژنتیکی به ارث برده اند و سپس تکامل می‌یابد) متولد می‌شوند و براساس این ساختار یادگیری و دانش بعدی پایه ریزی می‌شود.

مراحل رشد شناختی پیاژه

  1. مرحله حسی حرکتی _ تولد تا ۲ سالگی
  2. مرحله پیش عملیاتی _ ۲ تا ۷ سالگی
  3. مرحله عملیات عینی _ ۷ تا ۱۱سالگی
  4. مرحله عملیات انتزاعی یا صوری _ ۱۱ سالگی به بعد

دو مرحله اول که با نام حسی ـ حرکتی و پیش عملیاتی شناخته شده اند، مختص محدوده سنی تولد تا ۷ سالگی هستند. هر مرحله شامل نقاط عطف (milestone) شناختی خاصی است که نشانگر رشد شناختی اوایل کودکی است.

مرحله حسی _ حرکتی

در طول مرحله حسی _ حرکتی (sensorimotor stage)، کودک از بدو تولد تا ۲ سالگی یاد می‌گیرد که چگونه با استفاده از حواس و حرکات بدنی خود، محیط اطرافش را درک کند.

در ابتدا کودک برای کشف محیط اطراف خود از حرکات اساسی بازتابی (رفلکسی) خود، مانند مکیدن و تکان دادن بازوها استفاده می‌کند. همچنین از حس بینایی، لمس، بویایی، چشایی، شنوایی استفاده می‌کند.

در شروع دوره حسی ـ حرکتی ممکن است کودکان و نوزادان آنچنان باهوش بنظر نرسند. اما در حقیقت آنها به مثابه دانشمندانی کوچک، به کمک اطلاعاتی که از تجربیاتشان به دست می‌آورند، یاد می‌گیرند که چگونه بین افراد، اشیا، بافت ها، دیدنی‌ها و … تمایز قائل شوند و اینکه چگونه موقعیت های مختلف باعث ایجاد تفاوت در آنها می‌شود.

  • پیاژه از مشاهده مستقیم و دقیق فرزندان خود نتیجه گرفت که فرایند تفکر در این مرحله طی ۶ مرحله فرعی ایجاد شده است.

۱.طرحواره های بازتابی

در همان اوایل زندگی کودک (تولد تا ۱ماهگی)، او محیط را فقط از طریق رفلکس ها؛ مانند مکیدن، خیره شدن، گرفتن انگشتی که ما آن را در کف دستش قرار می‌دهیم و… درک می‌کند. اما بنظر می‌رسد که هنوز چیزی در مورد محیط اطرافش نمی‌فهمد.

۲.واکنش های چرخشی اولیه

زمانی‌ که کودک بین یک تا چهار ماهگی باشد، می‌تواند احساسات جدیدی را در مورد بدن خود کشف کند و شروع به تکرار مواردی خواهد کرد که بنظر خوشایند می‌رسند. این مرحله «چرخشی» نامیده می‌شود زیرا کودک رفتارش را تکرار می‌کند مثل چرخیدن حول محور دایره.

به عنوان مثال کودکی که انگشت شست خود را نزدیک دهانش برده و شروع به مکیدن می‌کند، در اولین مرتبه این نوعی واکنش رفلکسی است و او قصدی برای مکیدن انگشتش ندارد. اما به دلیل علاقه به این کار، شروع به تکرار این عمل خواهد کرد.

۳.واکنش های چرخشی ثانویه

در سن چهار تا هشت ماهگی، کودک الگوی چرخشی جدیدی را شروع می‌کند. او به تدریج برون گراتر می‌شود و شروع به تقلید از خود می‌کند. و نیز به محیط اطرافش واکنش نشان می‌دهد و سپس آن عمل را تکرار می‌کند تا عکس العملی دریافت کند.

تصور کنید کودک برای بار اول اسباب بازی اش را به هوا پرتاب می‌کند و پدرش می‌خندد بنابراین او مجددا شروع به پرتاب کردن اسباب بازی می‌کند، به این امید که پدرش هربار به این کار بخندد!

۴.هماهنگی واکنش ها

حدودا بین هشت تا دوازده ماهگی کودک برای گرفتن یک واکنش و نشان دادن اینکه عملکرد اشیا را می‌داند، عمدا عملی را شروع خواهد کرد.

همان‌طور که در مورد کودک مثال قبل ذکر شد، او اسباب بازی اش را به هوا پرتاب می‌کرد و اولین بار نیازی به واکنش دیگران نداشت و به طور اتفاقی واکنشی را مشاهده می‌کرد. اما اکنون او درک می‌کند که برخی از اشیا کارکرد خاص خود را دارند.

مثلا اگر موش اسباب بازی اش را تکان دهد، سرو صدا تولید خواهد شد. بنابراین کودک در این مرحله شروع به انجام رفتار های هدفمند می‌کند. علاوه براین کودک در این مرحله پایداری شی و رابطه علت و معلولی را درک می‌کند.

۵.واکنش های چرخشی سوم

مختص سن دوازده تا هجده ماهگی است. در این مرحله واکنش های کودک خلاقانه تر می‌شود. کودکان تا قبل از این مرحله برای کاوش در محیط پیرامون، اشیا را از هم باز می‌کردند اما اکنون تلاش می‌کنند آن ها را کنار هم بگذارند.

در این مرحله کودک به بالاترین حد برون گرایی دست پیدا می‌کند. همچنین از روش های جدیدی برای رسیدن به اهداف آشنای خود استفاده می‌کند.

۶.بازنمایی ذهنی

در سن هجده ماهگی تا دو سالگی کودک از رویدادهای گذشته، تصویر ذهنی تشکیل می‌دهد و به جای آزمون و خطا، مسائل را بصورت نمادی حل می‌کند و راه حل های جدیدی پیدا می‌کند. کودک در این مرحله به تقلید معوق دست می‌یابد و می‌تواند بدون اینکه الگو را ببیند، آن را تکرار کند.

  • کودک در این مرحله در حال گذار به مرحله پیش عملیاتی است.

نگاهی اجمالی به اولین مرحله نظریه رشد شناختی پیاژه :

زیر مرحله نکات
طرحواره های بازتابی (۰-۱ماهگی) بازتاب مکیدن، گونه، بلعیدن و…
واکنش های چرخشی اولیه (۱-۴ماهگی) در رابطه با بدن خود عادتهای ساده حرکتی دارند
واکنش های چرخشی ثانویه (۴-۸ماهگی) مهارت چنگ زدن/ دستکاری کردن/ تکرار رویدادهای جالب
هماهنگی واکنش ها (۸-۱۲ماهگی) انجام عملیات هدفمند/ کنار زدن موانع/ آگاهی از موانع
واکنش های چرخشی سوم (۱۲-۱۸ماهگی) کاوش فعال/ کنجکاوی/ تقلید/ آزمون و خطا
آغاز تفکر (۱۸ تا ۲ سالگی) بازنمایی ذهنی/ ابداع وسایل جدید/ بازی نمادین/ تقلید معوق/ بقای شی بطور کامل

مرحله پیش ­­­­_عملیاتی

در مرحله پیش عملیاتی (preoperational stage)، کودک در سن ۲ تا ۷ سالگی به تدریج پایداری شی را پایه ریزی می‌کند و رشد شیوه های تفکر انتزاعی را ادامه می‌دهد.

این مرحله شامل رشد مهارت های زبانی و استفاده از کلمات و رفتارهایی برای نشان دادن اشیا یا رویدادهایی است که در گذشته تجربه کرده اند. رشد زبانی یکی از ویژگی های بارز این دوره است.

پیاژه خاطر نشان کرد که کودکان در این مرحله هنوز منطق مشخصی را درک نمی‌کنند؛ از لحاظ ذهنی نمی‌توانند اطلاعات را دستکاری کنند و قادر به درکِ نقطه نظرِ دیگران از دیدگاه آنها (خودمحوری) نیستند.

در مرحله پیش عملیاتی، کودکان در استفاده از نمادها بطور فزاینده ای مهارت کسب می‌کنند؛ و به همان میزان افزایش بازی و تظاهرات آن را نشان می‌دهند.

برای مثال کودک از یک شی به عنوان نماد شی دیگری استفاده می‌کند؛ مثلا از یک جارو به عنوان اسب استفاده می‌کند.(بازی نمادین)

نقش بازی کردن نیز اهمیت ویژه ای دارد. کودکان اغلب نقش های مادر، پدر، دکتر و… را بازی می‌کنند.

ویژگی های کلیدی مرحله پیش عملیاتی

 

درک مرکزگرایی

عبارت است از تمایل کودک به اختصاص تمرکزش فقط بر روی یک جنبه از یک موقعیت در یک زمان. و هنگامی که کودک بر روی چندین جنبه از یک وضعیت به طور همزمان تمرکز کند؛ توانایی تمرکز زدایی را بدست آورده است. در این مرحله کودکان در تفکر درمورد جنبه های مختلف هر موقعیتی در یک زمان دچار مشکل می‌شوند و علاوه بر بافت های غیراجتماعی در تمرکز زدایی موقعیت های اجتماعی نیز دچار مشکل می‌شوند.

درک خودمحوری

پیاژه برای مطالعه توانایی های ذهنی کودکان از تکنیک های خلاقانه و هوشمندانه ای استفاده کرد.

یکی از تکنیک های معروف او برای نشان دادن خودمحوری، استفاده از نمایشگر سه بعدی یک صحنه کوهستانی بود و از کودکان خواسته می‌شد که تصویری را که از زاویه دید خودشان می بینند، به او نشان دهند. کودکان با دشواری کمتری این فعالیت را انجام می‌دادند، ولی در مرحله بعد از کودکان خواسته می‌شد تصویری را که شخص دیگری هنگام نگاه کردن به کوه می‌بیند، به او نشان دهند.

  • تقریبا همه کودکان تصویری را که خودشان از همان سمت کوه را می‌دیدند، انتخاب می کردند.
  • به گفته پیاژه کودکان به دلیل این که قادر به درک دیدگاه دیگران نیستند، با این مشکل روبرو می‌شوند.

دیگر محققان هم آزمایشات مشابهی انجام دادند.

در یک مطالعه، به کودکان اتاق یک عروسک کوچک را نشان دادند. کودکان می‌توانستند ببینند که داخل خانه یک اسباب بازی در پشت یک مبل پنهان شده است، سپس کودکان را به یک اتاق بزرگ منتقل کردند که دقیقا مشابه همان خانه عروسکی کوچک بود.

کودکانی که سن کمتری داشتند نمی‌توانستند درک کنند که برای پیدا کردن اسباب بازی باید به پشت مبل نگاه کنند، درحالی که کودکان بزرگتر بلافاصله به جستجوی اسباب بازی می‌پرداختند.

  • روانشناسان رشدی، به توانایی درک دیدگاه ها، افکار، احساسات و حالات مختلف دیگر افراد، تئوری ذهن می گویند.

درک نگهداری ذهنی:

در یک آزمایش، مقادیر مساوی آب در دو ظرف یکسان ریخته می‌شود. سپس مایع موجود در یک ظرف را درون یک فنجان با شکل متفاوت مثلا فنجان بلند یا کوتاه می‌ریزیم. حال از کودک سوال می‌پرسیم که کدام ظرف مایع بیشتری دارد؟

کودکان تقریبا همیشه فنجانی را که از نظر ظاهر پرتر است انتخاب می‌کنند. پیاژه آزمایش‌های مشابهی در زمینه حفظ، تعداد، طول، جرم، حجم، وزن و مقدار انجام داد. او دریافت که تعداد کمی از کودکان قبل از ۵ سالگی درک درستی از نگهداری ذهنی نشان می‌دهند.

در پایان لازم به ذکر است:

همان طور که ممکن است متوجه شده باشید بیشتر تمرکز پیاژه در این مرحله از رشد بر روی آزمایش‌هایی بوده که او مستقیما نمی‌توانسته انجام دهد. بنابراین ارزیابی های او مورد تایید همه نمیباشد!

محققی به نام مارتین هیوز، استدلال كرد كه دلیل عدم موفقیت كودكان در كار سه كوه، صرفاً این است كه آنها توانایی درک و فهم آن را ندارند!

هیوز با استفاده از آزمایشی که شامل استفاده از عروسک ها بود، نشان داد که کودکان در سن ۴ سالگی می‌توانند موقعیت ها را از دیدگاه های مختلف درک کنند و این نشان می‌دهد که کودکان کمتر از نظریه پیاژه خودمحور هستند.

 

تا این قسمت دو مرحله اول از رشد شناختی پیاژه تا سن ۷ سالگی مورد بررسی قرار گرفته است+ ادامه مطلب ….

 

میترا تاجیک

4+

جمع بندی درمان آنلاین

درمان آنلاین چیست

کارایی درمان انلاین در انواع حیطه های رشدی

مزایای درمان آنلاین

درمان آنلاین یا حضوری

 

جلسات درمان حضوری معمول ترین و شناخته ترین نوع روش های درمان می­‌باشند.اما امروزه به دلایلی همچون مشغله های کاری،فاصله و مسافت زیاد میان درمانگر و خانواده، دسترسی نداشتن به درمانگر موردنظر در محل زندگی و خصوصا به­ دلیل شرایط خاص مقطعی همچون وضعیتی که در این مدت درگیر آن هستیم (قرنطینه ناشی از همه گیری ویروسی مانند ویروس کرونا) ممکن است امکان مراجعه حضوری به کلینیک ها وجود نداشته باشد.

راهکار

در این شرایط خانواده ها برای بهبود وضعیت کودک شان می‌توانند از روش های جایگزین استفاده کنند. یکی از این روش ها که تطابق زیادی با شرایط دنیای امروز و ارتباطات گسترده افراد در فضای مجازی و شبکه های الکترونیک دارد “آنلاین تراپی” یا همان درمان آنلاین نام دارد.

همانطور که از اسم آن مشخص است،در روش آنلاین تراپی (یا همان درمان آنلاین) تلاش می­‌شود از راه دور و به صورت غیر حضوری و مخصوصا از طریق اینترنت درمان انجام شود و به شیوه های مختلف و در بسترهای مختلفی می‌توان آن را انجام داد.

ابزار

از جمله راه­ هایی که برای آنلاین تراپی وجود دارد تماس تلفنی، ایمیل، چت در پیام رسان ها و تماس­ های تصویری است و با توجه به نوع درمان مورد نیاز، راه برقراری ارتباط با درمانگر متفاوت می­‌شود. روش درمان آنلاین از مدتها قبل وجود داشته است؛ ولی افزایش استفاده از شبکه­ های اجتماعی و تکنولوژی­ های آنلاین،به گسترش آن کمک شایانی نموده است.

با توجه به استفاده فراوان افراد از اینترنت در دنیای امروزه،چه برای مسائل کاری و چه برای پر کردن اوقات فراغت و مسائل شخصی و … ، آنلاین تراپی می­‌تواند جایگزین بسیار مناسبی برای جلسات حضوری باشد.و همچنین برای افرادی که قادر به دسترسی به درمان حضوری نیستند، در یک محیط راحت تر بستری مناسب برای درمان فراهم می­‌کند.

و اما یک سوال

برای داشتن مشاوره آنلاین تا چه مقدار نیاز به سواد کامپیوتر وجود دارد ؟

طبیعتا شما نیاز به داشتن نبوغ فنی برای کار کردن و استفاده از ایمیل و یا استفاده از شبکه های اجتماعی ندارید.
هرچند اطلاعات پایه ­ای کامپیوتر برای انجام این کار لازم است.

آنلاین تراپی و کاربرد هایش

درمان آنلاین در کنار نقایص و مشکلاتش،نکات مثبتی دارد که به خوبی می‌توان از آنها در جهت بهبود روند درمان از آن استفاده کرد.از جمله این که، کودکان امروزه علاقه مند به کار کردن با دستگاه هایی نظیر تبلت و موبایل و تعاملات مبتنی برم فیلم و ویدئو هستند.

چه بسا حتی در مواردی ارائه تمرین مورد نظر از طریق تماس ویدئویی به مراتب راحت تر از شرایط حضور فیزیکی باشد.به طور مثال در مورد کودکان اتیستیک که نسبت به تغییر فضا حساسیت نشان می‌دهند،این روش به شدت می‌تواند موثر باشد.

تحقیقات نشان می‌دهد که با استفاده از درمان آنلاین و ارتباط از راه دور، یک آسیب شناس گفتار و زبان می‌تواند همان نتایجی را انتظار داشته باشد که در یک جلسه حضوری درمانی به بار می آید!

بر اساس تجربیات و تحقیقات می‌توان درمان از راه دور و آنلاین را به خوبی در زمینه هایی مانند جنبه های شناختی،ارتباطی،ساختار زبان کودک از جمله صرف و نحو و همچنین عملکردهای دستگاه تنفسی فوقانی به کار بُرد.

به این ترتیب می‌توان انتظار داشت که درمان زمینه هایی از جمله تولید صدا، گفتار، زبان، شناخت، زبان نوشتاری،کاربرد زبان (pragmatic) و نیز مسائل مربوط به روانی گفتار(لکنت)کودکان را پوشش دهد.

البته همانطور که در ابتدا اشاره کردیم کودکان اتیستیک را از طریق این روش به خوبی می‌توان زیر چتر حمایت درمان (گفتاردرمانی) قرار داد.

از دیگر موارد مهمی که می‌توان به آن اشاره کرد،تاثیر مثبت درمان آنلاین بر روند درمانی کودکان دو زبانه است.چرا که این روش به ما امکان استفاده از درمانگران مسلط به زبان مادری کودک از راه دور را فراهم می‌سازد.

مزایای آنلاین تراپی

به صورت کلی آنلاین تراپی قطعا نسبت به روش معمول جلسات حضوری کمبود هایی را خواهد داشت،از جمله مشکلات دسترسی به اینترنت و … .اما می‌توان اظهار داشت که موقعیت­‌ها و موفقیت­‌هایی را پیش ­می‌آورد که این کمبودها را تا حدود زیادی جبران کند. آنلاین تراپی روشی درحال پیشرفت و گسترش است تا حدی که می تواند به اندازه مراجعه حضوری و یا حتی بیشتر موثر باشد.

به صورت کلی مزایای درمان آنلاین را می‌توان به صورت زیر شرح داد :

 

  • دسترسی افراد ساکن نقاط دور‎‌‌‌ افتاده به درمان

افرادی که ساکن نقاط دوردست و یا روستایی هستند ممکن است نتوانند به سادگی به خدمات درمانی دسترسی داشته باشند. چرا که در ناحیه جغرافیایی آنها یا درمانگری فعالیت نمی‌کند یا ممکن است تعداد پایین درمانگران پاسخگوی نیاز آنها نباشد. در نتیجه نیاز به طی کردن مسافت های طولانی و صرف کردن زمان قابل توجه برای دسترسی به درمانگر یا دنبال کردن روند درمانی ممکن است آنها را از پیگیری روند درمان منصرف کند.

آنلاین تراپی دستیابی سریع و آسان این افراد به درمان را میسر می‌کند.

در شهرهای شلوغ نیز راه دور و دسترسی مناسب نداشتن به وسایل حمل و نقل عمومی و نیز ترافیک و شلوغی می‌تواند مانعی بر سر راه پیگیری حضوری روند درمان باشد. در این شرایط خستگی و عدم رغبت افراد به ادامه روند درمان ممکن است نتایج مثبت و بازدهی درمان را کاهش دهد. این موانع همچنین باعث اتلاف وقت افراد می‌شود. در این صورت خانواده ها می‌توانند همان زمان را به تمرین در خانه و به صورت آنلاین با درمانگر مورد نظر اختصاص دهند که طبیعتا باعث افزایش بازدهی درمان می‌شود. یکی از مزایای آنلاین تراپی این است که به خوبی می‌تواند این مشکلات را رفع و رجوع نماید.

  • دسترسی افراد ناتوان به مراجعه

بخشی از افراد دارای ناتوانی های خاص به دلایل مختلف ذهنی و جسمی قادر به ترک خانه نیستند. هنگامی که دستیابی به بهبودی و درمان مدنظر است،دارا بودن قدرت تحرک (چه برای فردی که جویای درمان است چه افرادی که مسئول دنبال کردن روند درمان او هستند) می‌تواند مسئله ای مهم باشد.

در این شرایط معمولا گزینه جایگزین مراجعه درمانگر به منزل بیمار(home visit) است.

اما در همین شرایط نیز درمانگران ممکن است توانایی پوشش دهی برنامه درمانی همه بیماران را نداشته باشند و یا حتی نتوانند رضایت درمان جویان را به دست آورند. درنتیجه درمان آنلاین با امکان دستیابی به هر درمانگری از هر نقطه کشور می‌تواند راه حلی خوب برای این افراد باشد.

  • هزینه کمتر

آنلاین تراپی هزینه کمتری نسبت به درمان حضوری دارد چراکه هم تعرفه آن نسبت به درمان حضوری کمتر است و هم هزینه های اضافی ای مانند هزینه رفت و آمد در این روش حذف خواهد شد.

  • پایدارتر بودن درمان

درمان آنلاین برخلاف درمان حضوری امکان لغو آن کمتر است. چراکه عواملی مانند هوای نامناسب و اتفاقات ناگهانی درمسیر مراجعه، نمیتواند مانع آن شود. درنتیجه باعث می‌شود روند درمانی منظم تر و پیوسته تر شود.

  • افزایش تعداد جلسات

از آنجایی که این روش هم هزینه کمتر و هم اتلاف وقت کمتری دارد درنتیجه می‌توان تعداد جلسات بیشتری را به صورت آنلاین تنظیم کرد.

  • آسودگی و انعطاف پذیری

آنلاین درمانی روشی راحت و آسوده است.افراد در جلسات درمانی بصورت آنلاین و در شراط راحت منزل خود شرکت می‌کنند و معمولا می‌توانند برنامه جلسات درمانی را در ساعاتی که برایشان راحت تر و ممکن تر است تنظیم کنند. همچنین این روش درمانی انعطاف پذیرتر است. دراین روش افراد به درمانگرهای بیشتری دسترسی داشته و طبیعتا می‌توانند گزینه های بیشتری برای انتخاب درمانگر داشته باشند. می‌توانند درمانگری را که از لحاظ جغرافیایی در محل زندگی آنها نیست اما با برنامه روزانه زندگیشان تطابق بیشتری دارد و یا هزینه معقول تری را با توجه به سطح انتظار آنها دریافت می‌کند، انتخاب کنند.

در این میان مضراتی نیز نسبت به روش معمول و حضوری درمان نیز دارد از جمله اینکه :

 

  • عدم حمایت برخی از بیمه ها از آنلاین تراپی

به دلیل وجود خط مشی های متفاوت برای بیمه های مختلف،بیمه هایی و جود دارند که از توانبخشی آنلاین حمایت نمی‌کنند.

  • مشکلات مربوط به حریم شخصی

این مسئله از مهم ترین مواردی است که در خصوص درمان آنلاین با آن مواجه هستیم. در حیطه توانبخشی آنلاین نگرانی هایی در خصوص عدم حفاظت مناسب از اطلاعات بیماران و همچنین حمله هکر ها وجود دارد .بنابراین در انتخاب سایت های مناسب برای پیش بردن درمان آنلاین نیاز به دقت فراوانی احساس می‌شود.

  • درمان آنلاین همیشه پاسخگو نیست

چنانچه در روند درمان مشکل ناگهانی بوجود آید یا بیمار وارد شرایط بحرانی شود که نیاز به حضور فیزیکی درمانگر باشد،نمی‌توان این مساله را با آنلاین تراپی رفع و رجوع کرد. البته برخی سایت های آنلاین تراپی،با قرار دادن شماره تماس درمانگر این مساله راحل نموده اند.

  • درمان آنلاین برای هر اختلالی مناسب نیست

با توجه به نوع اختلال و شدت و میزان آن ،درمان آنلاین می‌تواند مناسب باشد اما اختلالاتی وجود دارند که درمان آنلاین مناسب آن ها نیست و حتما نیاز به مداخله حضوری احساس می‌شود.

  • درمان آنلاین نمی‌تواند گاهی اطلاعات مناسب را از مراجع استخراج کند

در بسیاری از مراجعین درمان آنلاین نمی‌تواند اطلاعات مربوط به حالت های چهره،سیگنال های صوتی و زبان بدن را بدست آورد .در شرایط حضوری این نشانه ها به درمانگر در تشخیص اختلال و انتخاب شیوه درمان کمک می‌کند.البته تماس صوتی و تصویری تا حدی این مشکل را رفع کرده است اما به دلیل غیر واقعی بودن همیشه مناسب نیست.

  • مسائل اخلاقی و حقوقی

درمان های آنلاین محدودیت های مکانی و زمانی را رفع کرده اند،اما نظارت صحیحی بر آن ها وجود ندارد.گاهی اطمینان حاصل کردن از اینکه درمانگر روش های قانونی را طی می‌کند دشوار است،همچنین قوانین برای درمانگران در کشور های مختلف متفاوت است.این نکته را نیز باید درنظر گرفت که سطح سواد و نوع آموزش درمانگران متفاوت است.بنابراین لازم است قبل از دریافت درمان آنلاین به میزان کافی درمورد درمانگر مدنظر خود اطلاعات کسب کنید.

درمان آنلاین یا حضوری ؟

در ابتدا مهمترین نکته قابل ذکر این است که مقایسه بین خدمات درمانی حضوری و غیر حضوری (آنلاین تراپی) ، به معنی برتری یکی بر دیگری نیست. مراجع و یا خانواده با در نظر گرفتن تمامی شرایط و مقایسه آن ها،می‌توانند یکی از این دو گزینه را برای دریافت خدمات درمانی و مشاوره ای انتخاب کنند.هرچند خدمات درمانی آنلاین برای همه افراد و همه شرایط مناسب نیست، اما این نکته را باید در نظر گرفت که دنیای امروز لحظه به لحظه و با سرعت بیشتری در حال پیش روی به سوی ارائه همه خدمات بصورت غیر حضوری و آنلاین است.روش ها و متدهای مشاوره و درمان نیز از این قائده مستثنی نیستند.

مهم ترین نکته ای که در این میان باید در نظر گرفت،حضور یا عدم حضور درمانگر است و نقشی که در برقراری ارتباط با مراجع برای تشخیص اختلال مربوطه را دارد. طبیعتا در شرایط حضوری این مساله (برقراری ارتباط) راحت تر صورت می‌گیرد هرچند این مساله همیشه و همه جا صادق نمی‌باشد.

به طور مثال

در مورد کودکان اتیستیک که نسبت به تغییر فضا و شرایط حساسیت نشان میدهند این کار بسیار سخت می‌باشد.

اما به صورت کلی در زمینه توانبخشی گفتار، هر حرکت مراجع (مخصوصا کودکان) که رنگ و بویی از ارتباط داشته باشد و تسهیل کننده روند درمان باشد به چشم درمانگر نوعی پیشرفت به حساب میاید. این موارد در جلسات حضوری به دلیل اشراف بیشتر وکامل تر درمانگر به حرکات مراجع، راحت تر و ملموس تر قابل ثبت و پیگیری می‌باشد. همچنین در شرایط حضوری،کودک و درمانگر می‌توانند از ابزار و وسایل مناسب به طور همزمان استفاده کنند و درمانگر تست ها و آزمون های مورد نظرش را با رعایت اصول از مراجع بگیرد.در نتیجه تا حدود زیادی نتایج حاصل شده قابل استناد می‌باشد.

به لحاظ علمی مشاهده ی صحیح رفتار و اعمال مراجع و همراهان،مساله بسیار مهمی است که به درمانگر در پی ریزی امور مشاوره ای و درمانی کمک شایانی می‌کند.احتمالا بخش زیادی از کارکرد این مورد در طی خدمات آنلاین از دست می‌رود و نیز در مراجعینی که نیاز به تحریکات لمسی برای ارائه فیدبک های مناسب تر دارند،ممکن است کیفیت یک جلسه درمانی آنلاین به اندازه ی جلسه حضوری نباشد.چرا که جلسه حضوری در کلینیک و به کمک تجهیزات مختص به آن فضا صورت می‌گیرد.

با همه این شرایط اما جلسات درمانی آنلاین نیز مزیت هایی دارند که نمیتوان از آن ها چشم پوشی کرد.

مهم ترین نکته در مقایسه بین درمان آنلاین و حضوری این است که مراجعین و خانواده ها می‌توانند به طور چشم گیری در وقت و هزینه صرفه جویی کنند. به طور مثال در زمان هایی که فرصت یا شرایط مناسب برای مراجعه حضوری به کلینیک و استفاده از خدمات مشاوره و درمان وجود ندارد،به صورت غیر حضوری و صرفا با اتصال به شبکه اینترنت می‌توان با درمانگر مدنظر ارتباط برقرار کرد.

در شرایطی همانند قرنطینه ناشی از اپیدمی های گسترده ویروسی (همانند کرونا) و برای خانواده هایی که همچنان به صورت اضطراری نیازمند استفاده از خدمات درمانی هستند،به طور مثال خانواده هایی که دارای کودک نزدیک به سن مدرسه هستند،آنلاین تراپی مناسب ترین گزینه موجود است. همچنین برای افراد بزرگسال دارای این شرایط، مثلا افرادی که درگیر مشکلات ناشی از اختلالات بلع هستند، نمی‌توان یک لحظه از ارائه نکات مشاوره ای چشم پوشی کرد.

پس طبیعتا در این شرایط می‌توان به صورت آنلاین نیاز این قشر از مراجعین را پوشش داد.

ضمن اینکه گاهی مراجعین شرایطی،همانند ناتوانی ها و معلولیت های خاص،دارند که امکان رفت و آمد آن ها به کلینیک های درمانی را دشوار می‌سازد.جلسات آنلاین به دلیل حذف جابجایی ها برای این افراد و این شرایط به شدت می‌تواند مفید و کارساز باشد. تعطیلات رسمی یا شرایطی همانند آن نیز امکان دسترسی به درمانگر را محدود می‌سازد. در این شرایط چنان که نیاز به تداوم جلسات درمانی وجود داشته باشد به خوبی می‌توان از آنلاین تراپی برای برطرف ساختن خلا موجود استفاده کرد.

ذخیره و ضبط جلسات آنلاین جهت استفاده مجدد و همچنین حذف محدودیت های جغرافیایی و استفاده از درمانگران مجرب از هر شهر و نقطه ای از دیگر موارد مثبت آنلاین تراپی است که در شرایط حضوری امکان آن وجود ندارد.

با همه این شرایط همانطور که در ابتدا اشاره شد،اولویت ها وشرایط خانواده و مراجع مهم ترین مساله در مقایسه و انتخاب نوع روش درمانی است. هم درمان حضوری و هم غیر حضوری با هدف بهبود وضعیت مراجعین به پیش می‌روند و هرکدام در شرایطی می‌توانند بخشی از نیازهای آنها را پوشش دهند.

تکنولوژی های مورد نیاز

در حال حاضر این روند با واتس اپ به صورت تماس تصویری،یا از طریق اسکایپ که امکان screen share صفحات را دارد قابل انجام است (مخصوصا برای مراجعین سکته مغزی اسکایپ بسیار کاربردی است).همچنین اپ duo برای تماس های تصویری گروهی مناسب است،و مثلا در گروه درمانی لکنت ۸ نفر را به خوبی پوشش میدهد(البته در واتس اپ،هم تماس تصویری ۸ نفره قابل اجرا است)

و در آخر باید این نکته را در نظر گرفت که، طول دوره ی درمان به عوامل مختلفی از جمله

کیفیت کار درمانگر

همراهی

دقت

نظم

توانمندی و دانش والدین

و از همه مهم تر سطح خود کودک

وابسته است.

0

درمان آنلاین یا حضوری ؟

در ابتدا مهمترین نکته قابل ذکر این است که مقایسه بین خدمات درمانی حضوری و غیر حضوری (آنلاین تراپی)، به معنی برتری یکی بر دیگری نیست. مراجع و یا خانواده با در نظر گرفتن تمامی شرایط و مقایسه آن ها،می‌توانند یکی از این دو گزینه را برای دریافت خدمات درمانی و مشاوره ای انتخاب کنند. هرچند خدمات درمانی آنلاین برای همه افراد و همه شرایط مناسب نیست، اما این نکته را باید در نظر گرفت که دنیای امروز لحظه به لحظه و با سرعت بیشتری در حال پیش روی به سوی ارائه همه خدمات بصورت غیر حضوری و آنلاین است. روش ها و متدهای مشاوره و درمان نیز از این قائده مستثنی نیستند.

مهم ترین نکته ای که در این میان باید در نظر گرفت، حضور یا عدم حضور درمانگر و نقشی است که در برقراری ارتباط با مراجع برای تشخیص اختلال مربوطه دارد. طبیعتا در شرایط حضوری این مساله (برقراری ارتباط) راحت تر صورت می‌گیرد؛ هرچند این مساله همیشه و همه جا صادق نمی‌باشد.

به طور مثال

در مورد کودکان اتیستیک که نسبت به تغییر فضا و شرایط حساسیت نشان میدهند،شرایط سخت‌تری حاکم می‌باشد.

اما به صورت کلی در زمینه توانبخشی گفتار، هر حرکت مراجع (مخصوصا کودکان) که رنگ و بویی از ارتباط داشته باشد و تسهیل کننده روند درمان باشد به چشم درمانگر نوعی پیشرفت به حساب می‌آید. این موارد در جلسات حضوری به دلیل اشراف بیشتر و کامل تر درمانگر به حرکات مراجع، راحت تر و ملموس تر قابل ثبت و پیگیری می‌باشند. همچنین در شرایط حضوری، کودک و درمانگر می‌توانند از ابزار و وسایل مناسب به طور همزمان استفاده کنند و درمانگر تست ها و آزمون های مورد نظرش را با رعایت اصول از مراجع بگیرد. در نتیجه تا حدود زیادی نتایج حاصل شده قابل استناد می‌باشند.

به لحاظ علمی، مشاهده ی صحیح رفتار و اعمال مراجع و همراهان، مساله بسیار مهمی است که به درمانگر در پی ریزی امور مشاوره ای و درمانی کمک شایانی می‌کند. احتمالا بخش زیادی از کارکرد این مورد در طی خدمات آنلاین از دست می‌رود و نیز در مراجعینی که نیاز به تحریکات لمسی برای ارائه فیدبک های مناسب تر دارند، ممکن است کیفیت یک جلسه درمانی آنلاین به اندازه ی جلسه حضوری نباشد. چرا که جلسه حضوری در کلینیک و به کمک تجهیزات مختص به آن فضا صورت می‌گیرد.

با همه این شرایط اما جلسات درمانی آنلاین نیز مزیت هایی دارند که نمیتوان از آن ها چشم پوشی کرد.

مهم ترین نکته در مقایسه بین درمان آنلاین و حضوری این است که مراجعین و خانواده ها می‌توانند به طور چشم گیری در وقت و هزینه صرفه جویی کنند. به طور مثال در زمان هایی که فرصت یا شرایط مناسب برای مراجعه حضوری به کلینیک و استفاده از خدمات مشاوره و درمان وجود ندارد، به صورت غیر حضوری و صرفا با اتصال به شبکه اینترنت می‌توان با درمانگر مدنظر ارتباط برقرار کرد.

در شرایطی همانند قرنطینه ناشی از اپیدمی های گسترده ویروسی (همانند کرونا) و برای خانواده هایی که همچنان به صورت اضطراری نیازمند استفاده از خدمات درمانی هستند، به طور مثال خانواده هایی که دارای کودک نزدیک به سن مدرسه هستند، آنلاین تراپی مناسب ترین گزینه موجود است. همچنین برای افراد بزرگسال دارای این شرایط، مثلا افرادی که درگیر مشکلات ناشی از اختلالات بلع هستند، نمی‌توان لحظه ای از ارائه نکات مشاوره ای چشم پوشی کرد.

بنابراین در این شرایط می‌توان به صورت آنلاین نیاز این قشر از مراجعین را پوشش داد.

ضمن اینکه گاهی مراجعین شرایطی همانند ناتوانی ها و معلولیت های خاص دارند که امکان رفت و آمد آن ها به کلینیک های درمانی را دشوار می‌سازد. جلسات آنلاین به دلیل حذف جابجایی ها برای این افراد و این شرایط به شدت می‌تواند مفید و کارساز باشد. تعطیلات رسمی یا شرایطی همانند آن نیز امکان دسترسی به درمانگر را محدود می‌سازد. در این شرایط چنان که نیاز به تداوم جلسات درمانی وجود داشته باشد به خوبی می‌توان از آنلاین تراپی در جهت برطرف ساختن خلا موجود استفاده کرد.

ذخیره و ضبط جلسات آنلاین جهت استفاده مجدد و همچنین حذف محدودیت های جغرافیایی و استفاده از درمانگران مجرب از هر شهر و نقطه ای از دیگر موارد مثبت آنلاین تراپی است که در شرایط حضوری امکان آن وجود ندارد.

با همه این شرایط همانطور که در ابتدا اشاره شد، اولویت ها وشرایط خانواده و مراجع مهم ترین مساله در مقایسه و انتخاب نوع روش درمانی است. هم درمان حضوری و هم غیر حضوری با هدف بهبود وضعیت مراجعین به پیش می‌روند و هرکدام در شرایطی می‌توانند بخشی از نیازهای آنها را پوشش دهند.

 

ادامه مطلب…

0

مزایای درمان آنلاین

به صورت کلی آنلاین تراپی قطعا نسبت به روش معمول جلسات حضوری کمبود هایی را خواهد داشت،از جمله مشکلات دسترسی به اینترنت و … .اما می‌توان اظهار داشت که موقعیت­‌ها و موفقیت­‌هایی را پیش ­می‌آورد که این کمبودها را تا حدود زیادی جبران کند. آنلاین تراپی روشی درحال پیشرفت و گسترش است تا حدی که می تواند به اندازه مراجعه حضوری و یا حتی بیشتر موثر باشد.

به صورت کلی مزایای درمان آنلاین را می‌توان به صورت زیر شرح داد :

 

  • دسترسی افراد ساکن نقاط دور‎‌‌‌ افتاده به درمان

افرادی که ساکن نقاط دوردست و یا روستایی هستند ممکن است نتوانند به سادگی به خدمات درمانی دسترسی داشته باشند. چرا که در ناحیه جغرافیایی آنها یا درمانگری فعالیت نمی‌کند یا ممکن است تعداد پایین درمانگران پاسخگوی نیاز آنها نباشد. در نتیجه نیاز به طی کردن مسافت های طولانی و صرف کردن زمان قابل توجه برای دسترسی به درمانگر یا دنبال کردن روند درمانی ممکن است آنها را از پیگیری روند درمان منصرف کند.

آنلاین تراپی دستیابی سریع و آسان این افراد به درمان را میسر می‌کند.

در شهرهای شلوغ نیز راه دور و دسترسی مناسب نداشتن به وسایل حمل و نقل عمومی و نیز ترافیک و شلوغی می‌تواند مانعی بر سر راه پیگیری حضوری روند درمان باشد. در این شرایط خستگی و عدم رغبت افراد به ادامه روند درمان ممکن است نتایج مثبت و بازدهی درمان را کاهش دهد. این موانع همچنین باعث اتلاف وقت افراد می‌شود. در این صورت خانواده ها می‌توانند همان زمان را به تمرین در خانه و به صورت آنلاین با درمانگر مورد نظر اختصاص دهند که طبیعتا باعث افزایش بازدهی درمان می‌شود. یکی از مزایای آنلاین تراپی این است که به خوبی می‌تواند این مشکلات را رفع و رجوع نماید.

  • دسترسی افراد ناتوان به مراجعه

بخشی از افراد دارای ناتوانی های خاص به دلایل مختلف ذهنی و جسمی قادر به ترک خانه نیستند. هنگامی که دستیابی به بهبودی و درمان مدنظر است،دارا بودن قدرت تحرک (چه برای فردی که جویای درمان است چه افرادی که مسئول دنبال کردن روند درمان او هستند) می‌تواند مسئله ای مهم باشد.

در این شرایط معمولا گزینه جایگزین مراجعه درمانگر به منزل بیمار(home visit) است.

اما در همین شرایط نیز درمانگران ممکن است توانایی پوشش دهی برنامه درمانی همه بیماران را نداشته باشند و یا حتی نتوانند رضایت درمان جویان را به دست آورند. درنتیجه درمان آنلاین با امکان دستیابی به هر درمانگری از هر نقطه کشور می‌تواند راه حلی خوب برای این افراد باشد.

  • هزینه کمتر

آنلاین تراپی هزینه کمتری نسبت به درمان حضوری دارد چراکه هم تعرفه آن نسبت به درمان حضوری کمتر است و هم هزینه های اضافی ای مانند هزینه رفت و آمد در این روش حذف خواهد شد.

  • پایدارتر بودن درمان

درمان آنلاین برخلاف درمان حضوری امکان لغو آن کمتر است. چراکه عواملی مانند هوای نامناسب و اتفاقات ناگهانی درمسیر مراجعه، نمیتواند مانع آن شود. درنتیجه باعث می‌شود روند درمانی منظم تر و پیوسته تر شود.

  • افزایش تعداد جلسات

از آنجایی که این روش هم هزینه کمتر و هم اتلاف وقت کمتری دارد درنتیجه می‌توان تعداد جلسات بیشتری را به صورت آنلاین تنظیم کرد.

  • آسودگی و انعطاف پذیری

آنلاین درمانی روشی راحت و آسوده است.افراد در جلسات درمانی بصورت آنلاین و در شراط راحت منزل خود شرکت می‌کنند و معمولا می‌توانند برنامه جلسات درمانی را در ساعاتی که برایشان راحت تر و ممکن تر است تنظیم کنند. همچنین این روش درمانی انعطاف پذیرتر است. دراین روش افراد به درمانگرهای بیشتری دسترسی داشته و طبیعتا می‌توانند گزینه های بیشتری برای انتخاب درمانگر داشته باشند. می‌توانند درمانگری را که از لحاظ جغرافیایی در محل زندگی آنها نیست اما با برنامه روزانه زندگیشان تطابق بیشتری دارد و یا هزینه معقول تری را با توجه به سطح انتظار آنها دریافت می‌کند، انتخاب کنند.

در این میان مضراتی نیز نسبت به روش معمول و حضوری درمان نیز دارد از جمله اینکه :

 

  • عدم حمایت برخی از بیمه ها از آنلاین تراپی

به دلیل وجود خط مشی های متفاوت برای بیمه های مختلف،بیمه هایی و جود دارند که از توانبخشی آنلاین حمایت نمی‌کنند.

  • مشکلات مربوط به حریم شخصی

این مسئله از مهم ترین مواردی است که در خصوص درمان آنلاین با آن مواجه هستیم. در حیطه توانبخشی آنلاین نگرانی هایی در خصوص عدم حفاظت مناسب از اطلاعات بیماران و همچنین حمله هکر ها وجود دارد .بنابراین در انتخاب سایت های مناسب برای پیش بردن درمان آنلاین نیاز به دقت فراوانی احساس می‌شود.

  • درمان آنلاین همیشه پاسخگو نیست

چنانچه در روند درمان مشکل ناگهانی بوجود آید یا بیمار وارد شرایط بحرانی شود که نیاز به حضور فیزیکی درمانگر باشد،نمی‌توان این مساله را با آنلاین تراپی رفع و رجوع کرد. البته برخی سایت های آنلاین تراپی،با قرار دادن شماره تماس درمانگر این مساله راحل نموده اند.

  • درمان آنلاین برای هر اختلالی مناسب نیست

با توجه به نوع اختلال و شدت و میزان آن ،درمان آنلاین می‌تواند مناسب باشد اما اختلالاتی وجود دارند که درمان آنلاین مناسب آن ها نیست و حتما نیاز به مداخله حضوری احساس می‌شود.

  • درمان آنلاین نمی‌تواند گاهی اطلاعات مناسب را از مراجع استخراج کند

در بسیاری از مراجعین درمان آنلاین نمی‌تواند اطلاعات مربوط به حالت های چهره،سیگنال های صوتی و زبان بدن را بدست آورد .در شرایط حضوری این نشانه ها به درمانگر در تشخیص اختلال و انتخاب شیوه درمان کمک می‌کند.البته تماس صوتی و تصویری تا حدی این مشکل را رفع کرده است اما به دلیل غیر واقعی بودن همیشه مناسب نیست.

  • مسائل اخلاقی و حقوقی

درمان های آنلاین محدودیت های مکانی و زمانی را رفع کرده اند،اما نظارت صحیحی بر آن ها وجود ندارد.گاهی اطمینان حاصل کردن از اینکه درمانگر روش های قانونی را طی می‌کند دشوار است،همچنین قوانین برای درمانگران در کشور های مختلف متفاوت است.این نکته را نیز باید درنظر گرفت که سطح سواد و نوع آموزش درمانگران متفاوت است.بنابراین لازم است قبل از دریافت درمان آنلاین به میزان کافی درمورد درمانگر مدنظر خود اطلاعات کسب کنید.

ادامه مطلب …

0

آنلاین تراپی و کاربرد هایش

درمان آنلاین در کنار نقایص و مشکلاتش،نکات مثبتی دارد که به خوبی می‌توان از آنها در جهت بهبود روند درمان از آن استفاده کرد.از جمله این که، کودکان امروزه علاقه مند به کار کردن با دستگاه هایی نظیر تبلت و موبایل و تعاملات مبتنی برم فیلم و ویدئو هستند.

چه بسا حتی در مواردی ارائه تمرین مورد نظر از طریق تماس ویدئویی به مراتب راحت تر از شرایط حضور فیزیکی باشد.به طور مثال در مورد کودکان اتیستیک که نسبت به تغییر فضا حساسیت نشان می‌دهند،این روش به شدت می‌تواند موثر باشد.

تحقیقات نشان می‌دهد که با استفاده از درمان آنلاین و ارتباط از راه دور، یک آسیب شناس گفتار و زبان می‌تواند همان نتایجی را انتظار داشته باشد که در یک جلسه حضوری درمانی به بار می آید!

بر اساس تجربیات و تحقیقات،می‌توان درمان از راه دور و آنلاین را به خوبی در زمینه هایی مانند جنبه های شناختی،ارتباطی،ساختار زبان کودک از جمله صرف و نحو و همچنین عملکردهای دستگاه تنفسی فوقانی به کار بُرد.

به این ترتیب می‌توان انتظار داشت که درمان زمینه هایی از جمله تولید صدا، گفتار، زبان، شناخت، زبان نوشتاری،کاربرد زبان (pragmatic) و نیز مسائل مربوط به روانی گفتار(لکنت)کودکان را پوشش دهد.

البته همانطور که در ابتدا اشاره کردیم کودکان اتیستیک را از طریق این روش به خوبی می‌توان زیر چتر حمایت درمان (گفتاردرمانی) قرار داد.

از دیگر موارد مهمی که می‌توان به آن اشاره کرد،تاثیر مثبت درمان آنلاین بر روند درمانی کودکان دو زبانه است.چرا که این روش به ما امکان استفاده از درمانگران مسلط به زبان مادری کودک از راه دور را فراهم می‌سازد.

ادامه مطلب…

1+

درمان آنلاین چیست؟

جلسات درمان حضوری معمول ترین و شناخته شده‌ترین ترین نوع روش های درمان می­‌باشند. اما امروزه به دلایلی همچون مشغله های کاری، فاصله و مسافت زیاد میان درمانگر و خانواده، دسترسی نداشتن به درمانگر موردنظر در محل زندگی و خصوصا به­ دلیل شرایط خاص مقطعی همچون وضعیتی که در حال حاضر درگیر آن هستیم (قرنطینه ناشی از همه گیری ویروسی مانند ویروس کرونا) ممکن است امکان مراجعه حضوری به کلینیک ها وجود نداشته باشد.

راهکار

در این شرایط خانواده ها برای بهبود وضعیت کودک شان می‌توانند از روش های جایگزین استفاده کنند. یکی از این روش ها که تطابق زیادی با شرایط دنیای امروز و ارتباطات گسترده افراد در فضای مجازی و شبکه های الکترونیک دارد “آنلاین تراپی” یا همان درمان آنلاین نام دارد.

همانطور که از اسم آن مشخص است، در روش آنلاین تراپی (یا همان درمان آنلاین) تلاش می­‌شود از راه دور و به صورت غیر حضوری و مخصوصا از طریق اینترنت درمان انجام شود و به شیوه های مختلف و در بسترهای مختلفی می‌توان آن را پیاده کرد.

ابزار

از جمله راه­ هایی که برای آنلاین تراپی وجود دارد تماس تلفنی، ایمیل، چت در پیام رسان ها و تماس­ های تصویری است و با توجه به نوع درمان مورد نیاز، راه برقراری ارتباط با درمانگر متفاوت می­‌شود. روش درمان آنلاین از مدتها قبل وجود داشته است؛ ولی افزایش استفاده از شبکه­ های اجتماعی و تکنولوژی­ های آنلاین، به گسترش آن کمک شایانی نموده است.

با توجه به استفاده فراوان افراد از اینترنت در دنیای امروزه، چه برای مسائل کاری و چه برای پر کردن اوقات فراغت و مسائل شخصی و … ، آنلاین تراپی می­‌تواند جایگزین بسیار مناسبی برای جلسات حضوری باشد. و همچنین برای افرادی که قادر به دسترسی به درمان حضوری نیستند، در یک محیط راحت تر بستری مناسب برای درمان فراهم می­‌کند.

و اما یک سوال

برای داشتن مشاوره آنلاین تا چه مقدار نیاز به سواد کامپیوتر وجود دارد ؟

طبیعتا شما نیاز به داشتن نبوغ فنی برای کار کردن و استفاده از ایمیل و یا استفاده از شبکه های اجتماعی ندارید.
هرچند اطلاعات پایه ­ای کامپیوتر برای انجام این کار لازم است.

 

 ادامه مطلب… 

0

رشد تقلید

تقلید یکی از مهمترین مسائل شناختی پیرامون کودکان است که همواره از دغدغه های اساسی هر والدینی به شمار می‌رود. مطلب پیش رو نگاهی تفضیلی به این مهارت بسیار مهم دارد.

نوزاد سه هفته ای با دیدن پدرش که زبان خود را بیرون آورده است همان عمل را تکرار می‌کند و زبان خود را بیرون می آورد. نوباوه (کودک ۲ تا ۵ سال) چهارده ماهه با دیدن نرمش برادرش همانند او دست خود را به سمت بالا کشش می دهد و کودک پنج ساله همانند مادرش، با اسباب بازی هایش آشپزی می کند.

موارد ذکر شده، مثال های مختلفی از کپی برداری رفتار توسط کودکان در سنین مختلف است. این مهارت در نظریه های علمی “تقلید” نامیده می‌شود.  این مساله همواره در نظریات علمی مرتبط با رشد کودک زیر ذره بین بحث و بررسی قرار گرفته است.

تقلید چیست ؟

کپی کردن یا اجرای یک فعل است که با درک یک عمل مشابه در حیوان یا انسان دیگر برانگیخته شده است. در تقلید باید حتما یک مدل که توجه و پاسخ تقلیدگر به سمت او منعطف است، وجود داشته باشد.

تقلید در نوروساینس

ما می توانیم حرکات، اعمال، رفتارها، ژست ها، حالات مختلف چهره، صداها(محیطی)، آواسازی ها و گفتار دیگران را تقلید کنیم. این موضوع که ما انسانها «سیستم تقلید» را بطور اختصاصی در مغز داریم، یک دانش قدیمی عصب شناختی است که از اکتشافات دانشمندی به نام کارل لیپمن می‌باشد. بخش مهم مطالعات لیپمن حول این موضوع بوده که تقلید از توانایی هایی است که در بیمارانی با آسیب در دو ناحیه لوب پریتال و فرونتال، دچار آسیب جدی شده است. بنابراین مکانیسم خاصی دراین دو ناحیه وجود دارد که در تقلید دخالت دارد.

در یافته های دیگر علم عصب شناختی کلاسیک «نورون های آینه ای» مورد بررسی قرار گرفته اند. مطالعه مغز انسان ها با fMRI ثابت کرده که نورون های آینه ای شبکه ای از نورون ها در قشر فرونتال تحتانی و قشر پریتال تحتانی هستند که در زمان تقلید فعال می شوند.

پژوهش اول:

محققان دانشگاه واشنگتون اولین شواهد از پروسه های مغزی را که هنگام تقلید در ذهن کودک رخ می‌دهد، پیدا کرده‌اند. یافته های این محققان الگوهای خاص فعال سازی را در مغز کودکان هنگام مشاهده ی فرد بالغی که  فعالیتی را با قسمت های مختلف بدنش انجام می‌دهد، نشان می دهد.

در گروهی از کودکان ۱۴ ماهه با مشاهده یک فرد بالغ که از دستش برای لمس یک اسباب بازی استفاده می‌کرد، ناحیه مربوط به حرکت دست در مغز کودکان فعال می‌شد. همچنین در گروه دیگری از کودکان با مشاهده فرد بالغی که اسباب بازی را تنها با پایش لمس می‌کرد، ناحیه مربوط به حرکت پا در مغز کودکان فعالیت بیشتری را نشان می‌داد.

کودکان بینندگان با دقت و با ذکاوتی هستند و در یادگیری از دیگران زبده هستند و وقتی افراد دیگر را مشاهده می کنند مغزشان فعال می شود. این مطالعه قدم اول در فهمیدن اینکه «چگونه کودکان از طریق تقلید یاد می گیرند» از طریق علم نوروساینس بوده است.

پژوهش دوم:

در طی این آزمایش از کلاه هایی استفاده شد که در آنها سنسورهایی تعبیه شده بود. این سنسورها فعالیت مغز را در مناطقی از قشر مغز که مربوط به حرکات دست و پا هستند، نشان می‌داد. نوزاد درحالی که روی پای والد خود نشسته بود آزمایشگری را مشاهده می‌کرد که یک اسباب بازی را که روی میز کوتاهی بین او و خودش قرار داشت، لمس می کرد. اسباب بازی یک برجستگی داشت و روی پایه ای محکم تعبیه شده بود. وقتی که آزمایشگر آن برجستگی را با دست یا پایش لمس می کرد، یک موسیقی پخش می شد و کاغذهای رنگی درون برجستگی می‌چرخیدند. آزمایشگر عمل را تکرار می‌کرد و بعد از هر ۴ فشار استراحت می‌کرد تا زمانی که کودک علاقه اش را از دست می‌داد.

یافته ها نشان می دهد وقتی کودکان دیگران را می‌بینند که فعالیتی را با قسمت خاصی از بدنشان انجام می دهند، مغزشان به طریق مشابهی فعال می‌شود. این نکته اثبات می‌کند که برای تقلید ارادی کودکان نیاز به یکسری یادگیری های پایه‌ای دارند، مثلا باید تفاوت بین دست و پا را بدانند!

برای تقلید کردن از فرد دیگر کودک ابتدا باید استدلال کند که آن فرد از کدام قسمت بدنش استفاده کرده است. سپس بخش مربوط به آن قسمت بدن در مغزش فعال ‌شود و بنابراین بفهمد که باید از کدام بخش بدن خود استفاده کند!

 

تقلید در نوزادان

نوزادان توانایی درک نتایج اعمال قبل از رخ دادن آنها را دارند، بنابراین براساس این توانایی آنها به گونه ای می‌توانند چیزی را که دیده اند کپی برداری کنند. اندرو ملتزوف روانشناس آمریکایی آزمایشی را برروی نوزادان ۱۴ ماهه ای که رفتار بزرگسالان را تقلید می کردند اجرا کرد. بر این اساس او به این نتیجه رسید که نوزادان قبل از تلاش برای تقلید یک رفتار، درکی از هدف موردنظر (رفتاری که میخواهند تقلید کنند) را دارند، حتی اگر در کپی برداری از آن شکست بخورند. براساس نتایج به دست آمده از آزمایش‌هایی که در میلمن سنتر دانشکده پزشکی دانشگاه میامی اجرا شد، می‌توان دریافت نوزادان قادر به تقلید حالت های چهره در چند روز اول زندگی هستند.

در حدود ۸ ماهگی کودکان قادر به تقلید از مراقب خود هنگام بازی هایی مثل دالی موشه هستند. همچنین می توانند ژست های آشنا مثل بای بای کردن و دست زدن را تقلید کنند.
در حدود ۱۸ ماهگی نوزادان شروع به تقلید بعضی از اعمال بزرگسالان مانند برداشتن گوشی تلفن اسباب بازی و گفتن سلام، جارو کردن با جاروی اسباب بازی و… می کنند.

 

تقلید در نوباوه گان ( ۲ تا ۵ سال)

در حدود ۳۰-۳۶ ماهگی، نوباوه گان شروع به تقلید از بزرگسالان بصورت تظاهر به آماده شدن برای کار و مدرسه می کنند!
آنها کلماتی که بزرگسالان در گفتار خود می گویند را تقلید می کنند. برای مثال کلمه کاسه را وقتی که بزرگسالی می گوید “آن کاسه را بده” تکرار می کنند. همچنین ممکن است شیوه‌ی ارتباطی اعضای خانواده را با استفاده از ژست ها و کلمات مشابه کپی کنند. برای مثال یک نوباوه وقتی ببیند پدرش از مادرش خداحافظی می‌کند، خواهد گفت بای بای مامان!

نوباوه گان دوست دارند از والدینشان تقلید و به آنها کمک کنند (مثلا دوست دارند ظرف شستن مادرشان را تقلید کنند و در عین حال ظرفها را بشورند).

روانشناس کارول اکرمن در زمینه تقلید نوباوه از نوباوه، تحقیقاتی انجام داده است. او دریافت که کودکان در سن ۲ سالگی خود را وارد بازی های تقلیدی می‌کنند تا با همدیگر ارتباط برقرار کنند.

سه الگوی رایج تقلیدی که اکرمن به آنها دست یافته است شامل:

  • دوسویه
  • به دنبال رهبر
  • هدایت-پیروی

 

  • بازی تقلیدی دوسویه

رایج ترین نوع بازی تقلیدی است که طی آن دو کودک به ترتیب و مکررا عملی را برای بازی انجام می دهند، مثلا توپ را به هوا پرتاب می کنند.

  • بازی تقلیدی به دنبال رهبر

همانطور که از اسمش پیداست شامل کودکی می شود که رفتارهای متفاوت کودک دیگری را به ترتیب تقلید می‌کند.

  • بازی تقلیدی هدایت-پیروی

همانند بازی تقلیدی به دنبال رهبر است با این تفاوت که حرکات این بازی به فضای بیشتری نیاز دارند. مانند حرکات لی لی کردن از نقطه ای به نقطه دیگر و مسابقه دادن در طول اتاق.

عملی که در نوباوه گان در سنین مختلف تقلید می‌شود، متفاوت است. در برخورد با یک موقعیت برابر، نوباوه گان ۲ ساله بیشتر به تقلید حرکتی می‌پردازند و نوباوه گان ۳ ساله به تقلید شفاهی تمایل بیشتری دارند.

انواع تقلید

 

خودکار (Automatic imitation)

وقتی یک محرک برای تقلید ارائه می‌شود، تقلید خودکار خیلی سریع انجام می‌شود. در واقع اگر همراه با فعلی که برای تقلید ارائه می‌شود دستوری هم جهت با آن صادر شود، سرعت تقلید افزایش می‌یابد.

برای مثال نوعی بازی طراحی شد که در آن به کودکان گفته می‌شد از دستورات بزرگسالان پیروی کنند. بزرگسالان ابتدا دستوری می‌دادند و سپس عملی را به عنوان الگوی تقلید ارائه می کردند، دسته ای از اعمال همسوی دستور بود و دسته ای متفاوت. برای مثال به کودک گفته می‌شد مشت کن و سپس همان عمل انجام می‌شد و یا می‌گفتند مشت کن و سپس به عنوان الگو، دستشان را باز می‌کردند. هنگامی که دستور با الگو همسو بود کودکان زودتر پاسخ می دادند.

به این عمل، تقلید خودکار می‌گویند.

اضافی(Over imitation)

تقلید اضافی تمایل شدید کودک برای کپی برداری از تمام رفتارهای الگوی فرد بزرگسال است. حتی مولفه هایی که برای انجام وظیفه لازم نیستند. در واقع این نوع تقلید نشان می‌دهد افراد از تقلید استفاده می‌کنند تا با دیگر افراد ارتباط برقرار کنند.

در آزمایشی برای اثبات نقش ارتباطی این نوع تقلید به افراد گفته شد اسباب بازی ای را از جعبه ای دربیاورند. در این آزمایش هم از افراد بزرگسال و هم از کودکان استفاده شد. برای آزمایش ابتدا نمایشی از عمل نشان داده می‌شد. در نمایش فردی را می‌دیدند که جعبه را باز می‌کند و اسباب بازی را بیرون می‌آورد اما نکته کلیدی این است که همراه این عمل یک فعل اضافه انجام می‌شد. در واقع ابتدا به بالای جعبه با انگشت ضربه زده می‌شد و سپس در آن را باز می‌کردند.

مشخص شد که هر دو گروه کودکان و افراد بالغ از هر سنی آن فعل را کپی برداری می‌کنند. آنها می‌دانستند برای باز کردن در جعبه نیازی به ضربه زدن نیست اما آن کار را تنها برای اینکه عملی اجتماعی بود انجام می‌دادند. آنها در صورتی که می‌دانستند شخصی تماشایشان می‌کند و یا افرادی بطور اجتماعی اینکار را با آنها انجام می‌دادند، عمل را بیشتر اجرا می‌کردند. البته در بزرگسالان این رفتار متفاوت است و تنها در بعضی بافت ها اجرا می‌شود اما کودکان در همه ی بافت ها بدون تمایز آن را انجام می‌دهند.

معوق(Deferred imitation)

پیاژه اصطلاح تقلید معوق را ابداع کرد و بیان کرد این تقلید در نتیجه افزایش توانایی کودکان برای شکل دادن نمونه های ذهنی رفتار اجرا شده توسط دیگران به‌ وجود می آید. درواقع این تقلید توانایی تولید دوباره رفتار یا سلسله رفتارهای قبلی است که نمونه ای از آنها درحال حاضر در محیط درحال اجرا نمی‌باشد.

با افزایش سن کودک توانایی اش برای تقلید معوق افزایش می‌یابد، به ویژه در دوسالگی. از دوسالگی کودکان قادر به تقلید سلسله رفتار، با تاخیری تا حداکثر ۳ ماه هستند. این توانایی به این معناست که آنها قادر هستند دانشی که از یک موقعیت محیطی یا یک شی بدست آورده اند را به موقعیت یا شی دیگری تعمیم دهند.

 

مرضیه اکبری

1+